استان اصفهان
استان اصفهان با مساحتی حدود 105937 کیلومتر مربع بین 30 درجه و 43 دقیقه تا 34 درجه و 27 دقیقه عرض شمالی خط استوا و 49 درجه و 36 دقیقه تا 55 درجه و31 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد . این استان که در مرکز ایران واقع شده است از شمال به استانهای مرکزی , قم و سمنان؛ ازجنوب به استانهای فارس و کهگیلویه و بویراحمد ؛ از شرق به استانهای لرستان و چهارمحال بختیاری محدود است . بر اساس آخرین تقسیمات کشوری ، این استان دارای 17 شهرستان , 60 شهر ، 37 بخش و 116 دهستان و مرکز آن اصفهان است .
شهر تاریخی اصفهان مرکز استان اصفهان است و اکنون دارای مقام سوم از نظر جمعیت در سطح کشور میباشد. فاصله اصفهان تا تهران 425 کیلومتر است و در جنوب آن قرار دارد. ای شهر به دلیل موقع جغرافیایی بسیار مناسب که در قلب فلات ایران قرار دارد. پیوسته مورد توجه سلاطین و مدیران مملکتی بوده است.اصفهان از سطح عمومی دریاها حدود 1580 متر ارتفاع دارد و در شرق سلسله جبال زاگرس واقع شده است. این شهر در چهارراه شمالی- جنوبی و شرقی- غربی کشور قرار دارد و در طی تاریخ محل رفت و آمد و برخورد اقوام و فرهنگهای مختلف بوده است. منطقه بزرگ اصفهان در قسمت شمالی و شرقی به کویر محدود میگردد و قسمت غربی و جنوبی آن به ارتفاعات زاگرس منتهی میشود. علت وجودی و پیرایش این شهر را باید مدیون آبهایی دانست که از کوههای زاگرس مرتفع به نام زردکوه بختیاری سرچشمه گرفته و زایندهرود را به وجود آورده و در نتیجه شهر زیبای اصفهان در دو طرف زایندهرود قرار گرفته است.شهر اصفهان بر روی دشتی نسبتا" صاف با شیبی حدود 2 درصد و به طرف شمال شرقی بنا گردیده است توسعهی شهر در طی قرون متمادی به سمت جنوب غربی بوده، زیرا در این منطقه آب فراوانتر و آلودگی نیز کمتر است.
یناهای یادبود تاریخی
-مدرسه آقابزرگ ، کاشان
-عمارت عالی قاپو
-تالار اشرف ،اصفهان
-خانه بروجردیها ،کاشان
-مدرسه چهار باغ،اصفهان
-کاخ چهل ستون ، اصفهان
-کبوترخانه ، اصفهان
-بازار اصفهان ، اصفهان
-باغ و عمارت فین ، کاشان
-پل خواجو ، اصفهان
-کاخ هشت بهشت ، اصفهان
-پل مارنان ، اصفهان
-قلعه نارنج یا نارین ،اصفهان
-پل شهرستان ، اصفهان
-تپه های سیلک ، کاشان
-پل سی و سی پل (33 طاق قوسی ) ، اصفهان
بناهای یادبود مذهبی
-مسجد جامع عباسی (امام) ، اصفهان
-مسجد جامع اردستان ، اصفهان
-مسجد جامع اصفهان ، اصفهان
-امامزاده هلال بن علی ، کاشان
-امامزاده شاهزاده ابراهیم ، کاشان
-مسجد شیخ لطف الله ، اصفهان
-کلیسای وانک ، اصفهان
-مسجد جامع زواره ، زواره
فرهنگ و هنر
-روستای ابیانه ، کاشان
-موزه چهل ستون ، اصفهان
-صنایع دستی
-موزه ملی کاشان ، کاشان
گز اصفهان
یکی از معروفترین سوغات اصفهان گز میباشد مواد اولیه این شیرینی مطبوع و مشهور که گزانگبین باشد، در اطراف این شهر به عمل میآید.
گز انگبین ریشة گیاهی به نام بته یا درخت گز است. ارتفاع این درخت کوهستانی حداکثر به دو متر میرسد و بیشتر در مناطق خوش آب و هوای بختیاری و خوانسار در دامنه کوهها به عمل میآید.
در اواخر تابستان محصول این درخت آماده برداشت میشود و دانههای برّاق و زرد رنگی مثل دانة ارزن از ساقههای این درخت بیرون میزند. در این هنگام صاحبان درختان گز باید محصول را، قبل از اینکه ریزش بارانهای پاییزی شروع شود، برداشت کنند.
جهت برداشت محصول، پوست دباغی شدة گوسفند را – که تمیز و سفید میباشد و به آن دباله میگویند – زیر درختچه پهن میکنند سپس با چوب سر کجی که به همین منظور تهیه شده و آن را دگنک مینامند، به تنة درخت ضربه میزنند تا دانههای ارزن مانند، از بدنة درخت جدا شده و داخل دباله بریزد. این گزها ناخالص و با برگ و مواد دیگر مخلوط است که برای تمیزکردن آن از غربال آهنی که به همین منظور ساخته شده استفاده میشود و آن مواد ناخالص را غربال میکنند تا دانههای گز از سوراخهای غربال عبور کرده و مواد اضافی در غربال باقی بماند. در طول سال بالغ بر ده مرتبه این کار تکرار میشود که هر چه بیشتر تکرار شود، نوع محصول بعدی نامرغوب میگردد و محصول بار اول به صورت گل و از همه مرغوبتر است. مواد اضافی که در غربال باقی میماند هم، مصارف مختلف دارد. از جملة آن مواد، گز علفی است که در پزشکی استفاده میشود. اما دانههای گز اصلی که در کیسهها جمعآوری میشود بسیار گرانبها و مادة اصلی به شمار میآید. چنانچه قبل از برداشت محصول بارندگی بشود، از مرغوبیت گز خواهد کاست و اگر تعداد بارش بارانها زیاد باشد در آن سال، محصول قابل استفاده نمیباشد.
برای تهیة گز مرغوب نیمی از مواد مصرفی، دانههای گز گیاهی و نیمی دیگر شکر و مغز پسته و یا بادام و مواد دیگر استفاده میشود. گاهی هم بنا به سفارش متنفذین مادهای به نام شیر خشت به گز اضافه می:ردند و حتی به جای آب خالص در آن آب هندوانه میرخیتند. این نوع گز سفارشی و مخصوص بوده که برای پادشاهان و رؤسای ممالک دیگر به عنوان سوغات فرستاده میشده و در بازار یافت نمیشد. اما گز بسیار مرغوب به علت کمبود و گرانی مادة اولیه، کمتر تهیه می شود. این روزها گزفروشیها برای پایین نگه داشتن قیمت، از ماده دیگری به نام بادکا که از سیب زمینی تهیه میشود، به جای گز گیاهی استفاده میکنند. اما این گز به هیچ وجه طعم و لطافت گز اصلی را ندارد. نوع دیگر گز که در جعبههای کوچک فلزی به فروش میرسد، گز انگشت پیچ است که در آن از مغز پسته و بادام استفاده نمیکنند تا سالخوردگان به راحتی آن را تناول نمایند.
نظرات ()