پاو

استان خراسان جنوبی

   موقعیت جغرافیایی :

استان خراسان جنوبی، شرقی ترین استان ایران، دارای 82864 کیلومتر مربع مساحت می باشد. این استان  بین  57 درجه و 46 دقیقه تا 60 درجه و  57 دقیقه طول شرقی و 30 درجه و 35 دقیقه تا 34 درجه و 14 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته و 47/5 % از مساحت کشور را به خود اختصاص داده است.استان از شرق، حدود 430 کیلومتر مرز مشترک با کشور افغانستان دارد. از شمال به استان خراسان رضوی، از غرب به استانهای یزد و کرمان و از جنوب با استان سیستان و بلوچستان همسایه است.براساس آخرین تقسیمات کشوری، خراسان جنوبی دارای 6 شهرستان (بیرجند، قائنات، درمیان، سرایان، سربیشه و نهبندان)؛ 17 شهر، 16 بخش، 42 دهستان، 2061 آبادی دارای سکنه و 5041 آبادی خالی از سکنه می باشد.

جغرافیای طبیعی :

استان از نظر ناهمواریها تقریباً به دو  قسمت «کوهستانی و مرتفع» و «پست و هموار» تقسیم می شود. قسمتهای کوهستانی بیشتر در شمال و شمال غرب استان و قسمتهای پست و هموار در دشتهای مرکز و جنوب استان واقع شده اند.بلندترین قله های استان «کمرسرخ» به ارتفاع 2842 متر در شمال (شهرستان قائنات، بخش نیمبلوک)، «مؤمن آباد» به ارتفاع 2771 متر در مرکز (شهرستان بیرجند)  ‌و «شاهکوه» به ارتفاع 2737 متر در جنوب (شهرستان نهبندان) میباشند.مناطق پست و هموار استان شامل زمینها و دشتهای همواری هستند که در قسمتهای مرکزی، غربی و جنوب غربی استان قرار گرفته اند. این دشتها در نقاط حاصلخیز شمال، شمال غرب و مرکز استان قرار گرفته و از نظر کشاورزی، دامپروری  و احداث راههای ارتباطی از اهمیت خاصی برخوردارند. دشتهای جنوب و جنوب غربی استان حاوی نمکزارها و نقاط پست و کم ارتفاعی هستند که گاهاً از هر نوع پوشش گیاهی عاری هستند و بدلیل مجاورت با حاشیه شمال کویر لوت، آب و هوایی خشک و خشن دارند و در معرض حمله شنهای روان قرار دارند. به علت کمی نزولات جوی، فصلهای پرباران منتهی به ماههای پایانی زمستان و اوایل بهار هستند و میانگین بارندگی در فصول گرم و سرد سال به ترتیب 1/0 میلیمتر و 1/95 میلیمتر می باشد.قرارگیری استان در ناحیه آب و هوایی بیابانی (گرم و خشک) شرق ایران سبب شده تا اکثر جریانات رودخانه ای، موقت و فصلی بوده و رودخانه دائمی در استان وجود نداشته باشد. تندابها و سیلابها در بسیاری از موارد بدلیل فقر پوشش گیاهی، سبب خرابی می شوند. بخشهای وسیعی از مرکز، غرب، شرق وجنوب استان با محدودیت منابع آب مواجه می باشند و منابع محدود آ ب زیر زمینی تنها امکانات تامین آب محسوب می شوند.قرارگیری گسل بزرگ نهبندان که به طول 750 کیلومتردر چندین شاخه موازی که از مرکز سیستان و بلوچستان و مرز پاکستان، تا شمال استان و نواحی جنوبی استان خراسان رضوی امتداد یافته، جدا از ایجاد زمین لرزه های پراکنده، سبب تشکیل ساختارهای متنوع زمین شناسی در طول میلیونها سال و تشکیل توده های سنگهای «گرانیت سبز» دراستان شده که بسیاری از گونه های آن شهرت جهانی دارند.

آب و هوا :

اقلیم استان از نوع خشک و بیابانی است، اما با توجه به موقعیت قرارگیری مناطق پست یا مرتفع، به دو دسته تقسیم می شود:

الف) اقلیم خشک و گرم: شامل دشتها و مناطق هموار مرکز، غرب و جنوب استان
ب) اقلیم خشک و ملایم: که دربخشهای مرتفع شمالی، شمال غربی استان واطراف بیرجند مشاهده می شود.

متوسط بارندگی سالیانه استان به 150 میلیمتر می رسد که اغلب به صورت بارشهای رگباری  و غیر متناوب است. بارش در نواحی مجاور کویر به حدود 50 میلیمتر تقلیل یافته و در ارتفاعات به حدود 250 میلیمتر افزایش می یابد که متوسط بارندگی در مرکز استان «بیرجند» به 167 میلیمتر می رسد. حداکثر دمای سالانه  44 درجه سانتیگراد  می باشد و پایین ترین دمای ثبت شده  5/21 ـ درجه سانتیگراد گزارش شده است. در استان دوره گرما طولانی است و از اواخر اردیبهشت تا اواخر شهریور را در بر می گیرد و ماههای سرد سال شامل آذر، دی، بهمن، تا اواسط اسفند می باشند.