پاو

وجه تسمیه پاوه و اورامانات – معنی پاو چیست؟

1 – وجه تسمیه پاوه را به (پاو) سردار یزگرد سوم نسبت میدهند و معتقدند یزگرد سوم او را به منظور تجدید آیین زرتشت به منطقه روانه کرده است.دو قلعه ((دژ)) و ((پاسگه)) که هنوز در پاوه دیده میشوند،بازمانده برج و باروهای آن سردار است.روایت میکنند در جایی نزدیک پاوه که اینک آن را ((جنگاه)) می نامند مردم قدیم پاوه با ((سعد و قاص)) جنگیدند.همچنین معنی لغوی پاوهایستاده بر روی پاههای خود،و در آیین اوستایی یعنی پاکی در رفتار،پندار و گفتار است.

2 – دیگر اینکه اورامان در اصل ((هورامان)) است که از ترکیب واژه های هور یا خور به اضافه آمان بوده و به معنای محل غروب خورشید است.منطقه اورامانات یکی از  نواحی تاریخی و محل جنگ های متعددی از جمله جنگهای ساسانیان و جنگهای سپاه اسلام بوده است.

عده ای بر این باورند که اورامان از اورتن یا اورامن نام یکی از سردارن ساسانی که برای تبلیغ آیین زرتشت به منطقه روانه شده بود گرفته شده و نام سروده های دینی زرتشتیان است که به احترام آن سردار اورامان نامیده شذه است.    

اورامان لهون کجاست و چه معنی دارد؟

شهرستان پاوه در بخشی از منطقه وسیع اورامان قرار دارد، این قسمت از اورامان را لهون می گویند که از طریق مشرق و جنوب شرقی به سنندج و کامیاران و از شمال به اورامان تخت و مریوان واز طرف غرب به خاک عراق متصل است.در گذشته مرکز آن نوسود بوده و اکنون به شهرستان پاوه انتقال یافته است.رودخانه سیروان از ابتدای اورامان لهون جریان میابد و بعد از مشرب کردن اورامان تخت به خاک عراق می ریزد.سراسر اورامان لهون زیر چتر کوه زیبای شاهو قرار دارد.لهون به معنای ((جنوبی)) و منطقه کوهستانی است و در مقابل آن اورامان ((تخت)) است که در قسمت شمالی اوارامان قرار دارد.

زبان هورامی جزو زبان های هند و اروپایی و یکی از شاخه های اصلی پارسی باستان است.

 فرهنگ قوم کرد که هورامی ها در طول تاریخ در جوار آنها بوده و به واسطه نزدیکی از سرزمینشان با آنها ممزوج شده اند مجموعه ای به هم پیچیده و ناشناخته از دل تمدن باستانی و شگفت انگیز بین النهرین در دو سوی جلگه های سرسبز و کوه.........

.................................

ادامه در ادامه مطلب.

چشمه آب معدنی "بل" با آبدهی بیش از 1100 لیتر در ثانیه یکی از پر آب‌ترین چشمه‌های غرب کشور بوده که در فاصله 2 کیلومتری روستای هجیج در شهرستان پاوه واقع گردیده است. این چشمه که به دلیل خروج آب آن از بلندی به "آبشار بل" معروف می­باشد از ابعاد مختلف از جمله گردشگری، محیط زیست، شرب و ... ارزشمند بوده و می­تواند مورد بهره برداری مناسب قرار گیرد. آب چشمه مذکور که از لحاظ کیفی جزء بهترین آبهای معدنی دنیا بوده و املاح آن از جمله نیترات، کلراید، فلوراید و سختی در حد استاندارد می­باشد بدلیل قرار گرفتن در موقعیتی خاص و در میان بافتی سنگی و در ارتفاع حدود هشت متری، در هنگام خروج از دهانه چشمه، مناظر جذاب و بسیار دیدنی را خلق می­نماید که چشم هر بیننده­ای را خیره می­نماید. خروج قطرات آب از دهانه چشمه که بدلیل شفافیت و زلال بودن آنها به مانند بلورهای بی­رنگ می­باشند همراه با غلطیدن آنها بر روی یکدیگر در محل فرود به زمین صداهای موزون و منحصر به فردی را ایجاد نموده که هر مسافری را به شنیدن دعوت می­نماید. غرش صدای آبشار به حدی است که رسیدن دیگر صداها به فرد ـ که در دهانه تنگ و باریک و غار مانند چشمه قرار گرفته است ـ را غیر ممکن می نماید.

وضعیت خاص "بل" در مرز دو استان کرمانشاه و کردستان و قرارگیری آن در جوار رودخانه سیروان که با خروجی سالانه دو میلیون و هشتصد هزار متر مکعب آب، یکی از پر آب‌ترین رودخانه‌های غرب کشور می‌باشد موقیت خاصی را برای طبیعت­گردان بمنظور لذت بردن از مناظر خدادادی ایجاد نموده است. وجود جاذبه­های متعدد طبیعی و فرهنگی در این ناحیه از اورامان از جمله:

- مقبره سید عبیدالله معروف به کوسه هجیج که سابقه تاریخی آن به سالهای 200-201 هجری قمری بر می‌گردد؛  

- مسجد قدیمی روستای هجیج که احداث آن را به سید (پیر) نسبت می‌دهند که در ضلع غربی روستا و در دل کوه روبروی مقبره واقع شده است؛

- حوض بسیار قدیمی در وسط روستا و در کنار مسجد فوق­الذکر و در گوشه‌ای از باغهای انار که به شکل هرم بوده و در پایین و کف به ابعاد 4×3 متر وسعت دارد؛

- معماری پله­کانی روستا همراه با فرهنگ اصیل هورامی در کنار صنایع دستی همچون چوخه‌ورانک، گیوه،  عمامه محلی، طناب مخصوص حمل بار، گلیم، کلاه‌ یا تاقیله، سبد یا چنگله؛

- قرار داشتن کوه شاهو بعنوان مهمترین کوه هورامان در این منطقه با داشتن استعدادهای طبیعی فراوان در خصوص صخر­ه­نوردی، ژئوتوریسم، جنگلهای متراکم ارغوان، تفریحگاههای متعدد همچون گاوول و پیازدول، پوششهای گیاهی و جانوری متعدد و ...

به لحاظ گردشگری اهمیت آن را دوچندان نموده است.

بدلیل ایجاد چندین کارخانه بسته­بندی آب معدنی در پیرامون چشمه بل و دستکاری­های صورت گرفته در دهانه چشمه بمنظور احداث ایستگاه پمپاژ و انتقال آب، دسترسی به مناظر بحث شده با تهدید جدی مواجه شده بطوریکه ادامه این روند و تخریب بیشتر همراه با ایجاد سکوها مانع دید گردیده و علاوه بر از بین بردن محیط طبیعی آن، مناظر زیبا را نیز نابود نموده است. به منظور رفع این مشکل شایسته است دستگاههای ذیربط ازجمله سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، شرکت سهامی آب منطقه­ای، سازمان حفاظت محیط زیست و ... نسبت به یافتن راه حلی واحد در این زمینه اقدام نمایند.

از دیگر مواردی که دسترسی آسان و بهره­برداری مناسب از این جاذبه­ها را با مشکل مواجه ساخته عدم وجود راه مناسب از روستای هجیج به چشمه بل و نبود پارکینگ و امکانات رفاهی در اطراف چشمه بل می­باشد که در این خصوص نیز ارگانهای مسئول ازجمله اداره راه و ترابری و واحد عمران روستایی جهاد کشاورزی می­توانند با هماهنگی صورت گرفته نسبت به رفع آن اقدام نمایند.

در سپیده دم خنک یکی از روزهای پاییزی سال۱۲۶۶ ه-ق در کلبه ی تابستانی محقری که در سایه ی درختان زیبای میوه چون کودک خواب آلوده ای به کاخ مستکبران دهن کجی میکرد ،در دامن مادری زحمتکشکودکی چشم به دنیا گشود .گریه های اولیه او از روح بلندش خبر میداد . ناآرامی او خواب از دیدگان همه گرفته بود .کودک با زبان بی زبانی می گفت که روزی به تنهایی با تمامی ستمگران و کل ستم ، خواهد جنگید و با سلاح زبان بر همه خواهم تاخت . د شب هفتم تولدش زیر نور پاک مهتاب ، جمعی گرد آمده ، او را"عبدالقادر"نام کردند

و اولین مرهم راستین را بر زخم روان او نهادند که "الله اکبر-الله اکبر-الله اکبر-الله اکبر- اشهدان لااله الاالله- اشهدان لااله الاالله- اشهد ان محمد رسول الله- اشهد ان محمد رسول الله-حی علی الصلاه- حی علی الصلاه- حی علی الفلاح- حی علی الفلاح- الله اکبر-الله اکبر-لااله الا الله".و به این ترتیب آن چیزی را که می خواست به او دادند. آرام گرفت و از آن پس آرامش کسی را بر هم نزد.جز بگاه گرسنگی نمی گریست. دریافته بود که خدا یکی است .تنها اوست که شایسته ی پرستش است و اوست که می تواند پناهگاه مطمئن باشد ، پس به او پناه برد-... پدرش کدخدامحمد پسر کدخداجعفر از معتمدین شهر پاوه ،کودک هفت ساله اش را به مکتب سپرد - در مکتب به شیوه ی سنتی قبل از هر درسی قرآن تدریس می شد. بنابراین قادر به تعلیمقرآن پرداخت- استعداد زیاد و اشتیاق فراوانش به یادگیری سبب شد تا در زمان کمی روخوانی قرآن را فراگیرد و همین وضع هم وضعیت او را به خطر انداخت زیرا افکار خرافی آن روزها براین عقیده ی نادرست استوار بود که چنین کودکانی سرانجام دیوانه خواهند شد و به اصطلاح عوام علم  آنها را خواهد سوزاند و مجنون خواهد کرد .

و به همین دلیل پدرش زیر فشار افکار عمومی و فامیل مجبور شد عبدالقادر را از مکتب فراخوانده ، او را از تحصیل منع نماید ، اما قادر بیشتر اوقات مخفیانه به مکتب می رفت تا اینکه پدرش فهمید .قسم خوردن پدر درمورد استفاده نکردن از قلم و دوات مشکل دیگری بر گرفتاری های او افزود - اما مگر می توان عاشق را از دیدار معشوق منع کرد؟ عبدالقادر هم عاشق علم بود و هیچ قدرتی قادر نبود تا او را از رسیدن به آن باز دارد . مدتی سرگردان بود ساعتهای متمادی در دریای اندیشه و تفکر غرق بود تا اینکه سرانجام به نتیجه ای شگفت انگیز رسید.

بهار دامان و آرزوهای آخرش را برمی چید و دامن کشان می خرامید که طبیعت مهربان دست کمک به سوی او دراز کرد مناظر زیبای کوه و صحرا وباغ و راغ و سبزه و چمن و گل و... هورامان او را در رسیدن به هدف خود یاری می کرد و...

بالاخره کاسه ی چوبی گردو را دوات ، آب شاه توت را مرکب و چوب تاک (مو)را قلم و گوشه ی پایینی باغ را که کمتر کسی از آنجا می گذشت به عنوان مکتب برمی- گزیند.

هر روز چند سطر یا چند صفحه از کتاب گلستان شیخ شیراز را می نویسد و بعد از کتابت آنرا به ملایی یا میرزایی نشان داده ، از او راهنمایی می خواهد ، و سرانجام پس از کتابت گلستان نوشتن را می آموزد .

عبدالقادر در چهارده سالگی به سرودن شعر پرداخته و تا آخر عمر با شعرزیسته است. شعر او در نهایت روانی معنای ژرف دربردارد و همچون بیشتر شعرای کرد زبانش خالی از مدح و چاپلوسی است. شعرش به نسبت حال نافذ بوده، تمام و کمال ، منعکس کننده ی دردهای جامعه ی آن عصر است.-

ضعفها را می شناسد و گاه و بیگاه به مردمش می نمایاند ، اما متأسفانه کسی سخنش را نمی شنود و او را جز شاعر ساده نمی داند که باید با فقر زندگی کند و با فقر بمیرد . این مفهومی است که دیرزمانی می گذرد تا استعمارگران آن را در مغز ملل جهان سوم فرو برده و تاکنون هم گاه و بیگاه روی کریه خود را نشان می دهد .

میرزا بیشتر عمر خود را در سیر و سیاحت سپری کرده و شهرهای مختلف ایران و عراق و ترکیه را زیر پا نهاده و در همین سفرها بود که با زبانهای فارسی و عربی و ترکی آشنا شده در جای جای کلامش چون آرایه ای بر تندیس شعرش خود نمایی کرده، به شعرش آنچنان منزلتی می دهد که فرشته ی شعر کردی و سید بها از شعرای مشهور کرد در نامه ای خطاب به میرزا چنین می گوید :

سولتان سه‌رئیل نازک خه‌یالان                       مه‌تبووع مه‌جلیس گشت که‌مه‌ر لالان  

وه‌حـید زه‌مـان ته‌نیـا شاره‌کـه‌                         شـای شیرین که‌لام شه‌که‌ر رازه‌کـه‌ 

...................................                             ............................................

زه‌کاو ده‌رک و فام بێ ئه‌ندازه‌که‌                       ده‌رد بینوو تێژ ره‌و چالاک بازه‌که‌

دیدن دردها و آلام در آن عصر و بخصوص در مأوا و مسکن میرزا آزاد نیست.

نباید دردها را دید زیرا در آنصورت باید به دیگران هم نمایاند و این خود گناهی است بس عظیم ونابخشودنی. اما میرزا هرآنچه را می بیند بازگو می کند و به هر کس می رساند و مسئوایت انسانی خود را به انجام می رساند .و سرانجام پس از ۶۲ سال زندگی پر تب و تاب در جامعه ای حقیقت بینان و متعهدین به وظایف انسانی محکوم به فنا و نابودی هستند همچون هزاران حقجوی این مرزوبوم محکوم به مرگ با فلاکت و گرسنگی شده. در یکی از مسافرخانه های شهر کرمانشاه به دیار ابدی می شتابد و خاک سیاه دیدگان حقیقت جویش را در دل خود پنهان می کند تا سران ظلم و ستم با مرگ او نفسی تازه کنند (که دیواری فروریخته است)... خدایش رحمت کناد.

این شاعر دلسوخته ی پرکار آثار بسیاری داشته است که متأسفانه بیشتر آن خاکستر شده و بر باد رفته است ، در حال حاضر تنها اثر او مجموعه شعر "دیوان میرزا عبدالقادر" است که کل آثار او نبوده بلکه آن چیزی است که توان گردآوری آن بوده است.    

برگرفته از دیوان میرزا عبدالقادر پاوه ای

اورامان در غرب استان کرمانشاه قرار دارد که رودخانه خروشان " سیروان " در آن ، دره های بسیار عمیقی ایجاد کرده است . به همین دلیل رفت و آمد ، کشاورزی و دامداری به سختی ممکن است . مردم " هجیج " در بسیاری مواقع صخره های سینه کوه را تراشیده و گود می کنند و آنگاه در آن ....................................................

....................

ادامه در ادامه مطلب.

دشه روستایی است در شمال غربی استان کرمانشاه ایران.

روستای دشه در شهرستان پاوه قرار دارد و با شهر پاوه ده کیلومتر فاصله دارد.

جمعیت این روستا بیش از ۲۰۰۰ هزار نفر برآورد شده‌است. جنگل تپه‌ول مشرف بر این روستا است و از قله بروژ چشم‌انداز سرسبزی بر این روستا نمایان است.

آب آشامیدنی آن از چشمه سرتاویران تامین می شود. تعدادی از اهالی دامدار وعدهای بسیار کم باغدار می باشندو گروهی نیز در شغلهای دولتی شاغل وبقیه کارهای مناسب با فصل و زمان خاص را انجام می دهند مانند سقزچینی گردو شکنی توت فروشی پرورش مقطعی دام (چوب داری) جمعیت آن بالغ بر1800 نفر در تابستان 1386 برآورد شده است. روشتای دشه دارای مردمی با فرهنگ و از لحاظ علمی دارای افراد با سواد است که می توان به دانشجویان در حال تحصیل توجه کرد که در سال جاری 86 نزدیک 45 نفر قبولی بود و می توان به آقای اله یاری که در کنکور ریاضی در سال 86 که دارای رتبه 9 بود اشاره کرد.

موقعیت جغرافیایی شهر پاوه

پاوه یکی از شهرهای شمالی استان کرمانشاه و مرکز شهرستان پاوه‌ می‌باشد. شهرستان پاوه یکی از 13شهرستان استان کرمانشاه است که از شمال به استان کردستان، از جنوب به شهرستان جوانرود، از باختر به مرز ایران و عراق و از خاور به استان کردستان محدود می‌گردد.

شهر زیبا و تاریخی پاوه با قدمت تاریخی بیش از 3 هزار سال، به فاصله 112 کیلومتری از مــرکز استان و 45 کیلومتری تا نقطه صفر مرزی قرار داشته و جمعیتی بالغ بر 22000 نفر دارد.

سازه‌ها و منازل مسکونی در این شهر به گونه‌ای طراحی شده است که در بیش‌تر موارد پشت‌بام خانه‌ای که در ارتفاع کم‌تری از دامنه کوه ساخته شده است حیاط منزلی است که چند متر بالاتر ساخته شده است. به همین دلیل پاوه را شهر "هزار ماسوله" می‌نامند.

سازمان کنونی شهر پاوه و بافت محلات موجود آن نتیجه تغییر شکل هسته قدیمی شهر و رشد آن طی ربع قرن اخیر است؛ البته عمده تغییرات این شهر طی سال‌های اخیر صورت گرفته ‌است.

آب و هوای پاوه

منطقه‌ای که‌ پاوه‌ در آن واقع شده، بسیار خوش آب و هوا بوده و در کنار کوهستان اورامانات (در میان دو کوه شاهو و آتش‌کده) بنا گردیده است.
آب و هوای منطقه نسبتا سرد، مایل به اعتدال و نیمه مرطوب می‌باشد. هم‌چنین وجود چشمه‌های فراوان، آب‌های روان، همراه با جنگل‌ها، مراتع و باغات سرسبز جلوه خاص و زیبایی به این منطقه بخشیده است.

گویش در منطقه پاوه

مردم این منطقه‌ به‌ گویش اورامی، از زبان کردی تکلم می‌کنند که‌ یکی از زبان‌های باستانی ایران بوده و کتاب اوستا که کتاب مقدس زرتشت است به این زبان نگاشته شده است؛ به همین دلیل است که این منطقه را در گذشته «اورامانات» می‌نامیدند.

وجه تسمیه پاوه

نام پاوه را به "پاوه" سردار یزدگرد سوم (آخرین پادشاه ساسانی) منسوب می‌دانند که جهت جلب حمایت کردها، روانه این ناحیه ‌شد و مورد احترام اهالی قرار گرفت. بعدها به خاطر تجلیل از آن سردار، این ناحیه را پاوه نامیدند. "قلعه دژ" و "پاسگه" نیز که هنوز در پاوه وجود دارند بازمانده و باروی عهد آن سردار است. ظاهرا در محلی نزدیک پاوه که اکنون "جنگاه" نامیده می‌شود، مردم پاوه با سعد وقاص (سردار سپاه عربان در نبرد قادسیه) جنگیده‌اند.

هم‌چنین مفهوم کلمه "اورامانات" از اورتن (اورامان) نام یکی از سرودهای دینی زرتشتیان گرفته شده است. چیزی که غیر قابل انکار است، تاثیر "آیین زرتشت" در نام‌گذاری این شهر است.

قابلیت‌های گردشگری پاوه

شهرستان پاوه و منطقه اورامانات به دلیل داشتن جاذبه‌های فراوان طبیعی و تاریخی، قابلیت جذب گردشگران داخلی و خارجی بسیاری را داشته و از پتانسیل‌های خوبی در این زمینه برخوردار می‌باشد. از دیدنی‌های این منطقه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

کوه‌های سر به فلک کشیده، جنگل و طبیعتی زیبا، دیدنی و فرح بخش.
غارهای دیدنی و وسیع، مانند غار قوری ‌قلعه (بزرگ‌ترین غار آبی آسیا و جز شکیل‌ترین غارهای جهان)
رودخانه بزرگ سیروان و دره‌های عمیق امتداد آب این رودخانه.
چشمه بزرگ آب معدنی بل "منصوب به یکی از خدایان آب" که محل خروج این آب جایی زیبا و دیدنی است.

آثار باستانی نظیر باقی‌مانده دومین آتشکده‌ی ایران در دوره پیامبر زردشت که 750 سال قبل از اسلام فعال بوده است.

صنایع دستی بی‌نظیر مانند: چوخه و رانک (لباس مردانه)، کلاش (گیوه)، نمدمالی، گلیم و جاجیم‌بافی، فرنجی‌سازی و فرش‌بافی.
هم‌چنین از محصولات صادراتی شهرستان پاوه می‌توان به گردو، بادام، انگور، انجیر‌، فرآورده های دامی و... اشاره کرد.


گردآورنده: بابک گنجی‌زاده طاری