پاو

18 نفر از پژوهشگران پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران با امضای نامه‌ای دستاوردهای این موسسه علمی را در سه سال گذشته تشریح کردند.
در این نامه آمده است: با توجه به اهمیت و جایگاه زیست فناوری در جهان و نقش بی‌بدیل آن در حل مشکلات بشری، بویژه توسعه بخش کشاورزی، در یک دهه اخیر زیست فناوری کشاورزی جایگاه ویژه‌ای بین مدیران ارشد نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران داشته و بارها از سوی مقام معظم رهبری و مسئولان بلند‌مرتبه نظام مورد حمایت و تاکید قرار گرفته است.
در این بیانیه که از سوی محققان پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران منتشر شده، آمده است حرکت همه‌جانبه‌ای از نظر ایجاد زیرساخت لازم از قبیل تاسیس موسسات و پژوهشکده‌های تخصصی از جمله تهیه و تامین تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی و تربیت و آموزش نیروی انسانی از سوی دستگاههای مسئول به عمل آمده است.
در این نامه تاکید شده است: ایجاد پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران و پژوهشگاه‌های منطقه‌ای با توجه به نقش و اهمیت این فناوری در بخش حل مشکل کشاورزی و حرکت در جهت خودکفایی و تامین امنیت غذایی و توسعه پایداری کشاورزی بوده است.
در نامه پژوهشگران آمده است: رشد بیش از 100 درصد پروژه‌های تحقیقاتی در پژوهشکده‌های بیوتکنولوژی کشاورزی که از 90 پروژه در سال 84 به بیش از 185 پروژه در سال 87 رسیده است که در این بین بیشترین رشد مربوط به پروژه‌های مرتبط با مهندسی ژنتیک و گیاهان تراریخته است، همچنین دستیابی به فناوری تولید پنبه تراریخته (تغییر ژن یافته) مقاوم به کرم قوزه و قارچ ورتیسیلیوم و دستیابی فناوری تولید سیب‌زمینی تراریخته مقاوم به بید سیب‌زمینی از دیگر دستاوردهای این پژوهشکده است.
پژوهشگران در این نامه آورده‌اند، انتقال دانش فنی به منظور تولید تجاری ریزغده سالم یکنواخت و عاری از بیماری سیب‌زمینی به روش کشت بافت که منجر به خودکفایی در تولید مینی‌ تیوبر در بالاترین طبقه بذری در کشور شد.
همچنین دستیبابی به دانش فنی تولید تجاری پایه‌های سیب مالینگ به روش کشت بافت و انتقال ‌آن به بخش خصوصی که با اجرای این برنامه‌ ظرف چند سال امکان بازسازی کلیه نهالستانهای سیب در کشور و افزایش صددرصد تولید محصول سیب فرآهم می‌شود که گامی در جهت صادرات سیب درختی خواهد بود.
پژوهشگران مؤسسه بیوتکنولژی کشاورزی در این نامه آورده‌ اند: یکی دیگر از دستاوردهای این مؤسسه دستیابی به دانش‌ فنی تولید تجاری گیاهچه‌های گل رز از طریق کشت بافت است، تهیه شناسنامه مولکولوی ارقام گیاهان باغی مهم از طریق انگشت‌نگاری DNA و دستیابی به دانش‌ فنی تولید اولین قند رژیمی (گالاکتو الیگو ساکارید) از لاکتوز ضایعات شیر در ایران که مراحل پایلوت آن برای بهینه کردن تولید صنعتی در دست اقدام است.
همچنین پژوهشگران آورده‌اند: دستیابی به دانش فنی تکثیر برخی از ارقام مهم خرما به روش کشت بافت، دستیابی به فن‌آوری تولید سیلیمارین (دارای خاصیت ضد هپاتیت) از گیاه خارمریم و ایجاد اولین رقم گل رز ایرانی به نام ABRII با روشهای نوین بیوتکنولوژی از دستاوردهای پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی است.
در این نامه آمده است: معرفی کود و سم بیولژیک از سویه میکروبی استرپتومایسیس، معرفی سم بیولوژیک از سویه بومی باکتری BT کنترل کننده نماتد آفات پروانه‌ای و سخت‌بال پوش و دستیابی به پروتکل تولید انبوه کشت بافت گیاه آلوئه ورا و لیلیوم و نیز دستیابی به پروتکل تولید انبوه کشت و بافت گیاه استویا از دست‌آوردهای این پژوهشکده به شمار می‌رود.
دستیابی به پروتکل ریز ازدیادی مکزیکن و پرشین لایم از طریق کشت بافت. طراحی و ساخت فتوبیوراکتور انحصاری با توان تولید همزمان جلبک‌های با مصرف غذایی، دارویی و آب شیرین و رشد چشمگیر تولیدات علمی پژوهشکده بیوتکنولوژی به گونه‌ای که میانگین رشد سالیانه تولیدات علمی در 3 سال اخیر نسبت به قبل از آن 324درصد و رشد مقالات علمی پژوهشی 327 دصد بوده است.
همچنین رشد سالانه چاپ مقالات در مجلات معتبر بین‌المللی از رشد 500 درصدی حکایت دارد.
پژوهشگران آورده‌اند: ثبت 12 مورد اختراع در سه سال اخیر در اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی، کسب رتبه نخست از نظر تعداد مقالات ISI نسبت به سایر پژوهشگران، برگزاری 35 کارگاه آموزشی ملی و بین‌المللی جهت ارتقای سطح علمی متخصصان زیست‌فناوری در طی سه سال گذشته و تضمن برنامه راهبردی تحقیقات بیوتکنولوژی کشاورزی برای اولین بار در کشور از دیگر دستآوردها به شمار می‌رود.
همچنین تدوین و اجرای برنامه 5 ساله پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، اجرای عملیات ساخت مجموعه پژوهشگاه فنآوریهای نوین کشاورزی در کشور با وسعت 18 هزار متر مربع و برگزیده شدن پژوهشکده بیوتکنولوژی به عنوان مرکز هماهنگ کننده شبکه مراکز بیوتکنولوژی کشاورزی 10 کشور عضو اکو و ABN از دیگر توفیقات این مؤسسه بوده است.
پژوهشگران پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران که این نامه را امضا کرده‌اند کسب جایزه ملی محیط زیست ایران، راه‌اندازی کتابخانه دیجیتالی و دریافت گواهی استاندارد ایزو 9001 و ایجاد اولین بانک اطلاعات تخصصی بیوتکنولوژی کشاورزی به صورت دیجیتالی حاوی بیش از 2 هزار کتاب لاتین بیوتکنولوژی، 50 نشریه بین‌المللی و 100 نرم‌افزار عمومی و تخصصی و تهیه بانک اطلاعاتی پروژهها و طرحهای در دست اجرا و شرکت در 20 نمایشگاه پارک‌های فناوری از دیگر فعالیت‌های این مؤسسه به شمار می‌رود.
در این نامه آمده است: طراحی و پیشنهاد تشکیلات پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران و تصویب و ابلاغ آن از سوی مراجع ذی‌صلاح که منجر به توسعه 4 بخش تحقیقاتی بیوانفورماتیک، زیست‌شناسی سیستم‌ها و ایجاد بخش نانو فناوری کشاورزی و تصویب تشکیلات 3 پژوهشکده منطقه‌ای وابسته در مراکز استانهای اصفهان، تبریز و رشت شده است.
همچنین رشد چشمگیر کمی و کیفی نیروی انسانی متخصص در پژوهکشده در 3 سال اخیر اتفاق افتاده است و این موارد بخشی از دستاوردهای حاصل در حوزه زیست فناوری کشاورزی در وزارت جهاد کشاورزی که به صورت اختصار شرح داده شد.

محققان موسسه تحقیقات برنج کشور پس از 10 سال کار تحقیقاتی به روش جدیدی از مبارزه بیولوژیک با کرم ساقه خوار برنج دست یافتند.
متخصصان حشره شناسی این موسسه موفق شدند در اجرای این طرح پژوهشی با بهره گیری از یک نوع قارچ به نام "بوواریا باسیانا" به یک روش جدید مبارزه طبیعی با کرم ساقه خوار برنج دست یابند.
رئیس موسسه تحقیقات برنج کشور با بیان اینکه برای مبارزه با این آفت خطرناک سالانه شش تا هشت هزار تن انواع سهم حشره کش درشالیزارها مصرف می شود، افزود: قارچ "بوواریا باسیانا" قادر است ضمن سازگاری با شرایط جوی استان گیلان بدون آسیب رساندن به ساقه و محصول برنج تا 60 درصد کرم ساقه خوار برنج را کنترل کند و استفاده از سموم شیمیایی را تا 90 درصد کاهش دهد.
قارچ "بوواریا باسیانا" استفاده از سموم شیمیایی را تا 90 درصد کاهش می دهد
عباس شهدی کومله با بیان اینکه پودر این قارچ به دو صورت محلول با آب و مخلوط با ماسه سبوس گندم سورگوم و سایرغلات در زیر بوته های برنج ریخته می شود، یادآور شد: تولید انبوه قارچ به زودی آغاز می شود و کشاورزان می توانند با بهره گیری از آن به مبارزه با کرم ساقه خوار برنج در شالیزارها بپردازند.
برنج یکی از محصولات عمده غذایی دنیاست که در ایران با سطح زیر کشت حدود 700 هزار هکتار معادل چهار دهم درصد از سطح زیر کشت برنج دنیا را به خود اختصاص می دهد، بنابراین مدیریت اصولی زراعت برنج از جمله مدیریت مبارزه با آفات و بیماریها بسیار اساسی است.
اهمیت دستیابی به این روش جدید برای مبارزه بیولوژیک با کرم ساقه خوار برنج به این دلیل است که معمولا جدیترین آفات برنج در سراسر دنیا ساقه خوارها معرفی می شوند که از مرحله خزانه تا برداشت، بوته های برنج را آلوده می کنند.
50 گونه ساقه خوار از خانواده پیرالیده، نوکتوئیده و دیوپسیده به برنج حمله می کنند.
50 گونه ساقه خوار از خانواده پیرالیده، نوکتوئیده و دیوپسیده به برنج حمله می کنند که رایج ترین ساقه خوارها مربوط به خانواده پیرالیده است که کرم ساقه خوار نواری برنج به عنوان گونه ای مهم از این خانواده آفت اصلی برنج در ایران است که سالیانه خسارت زیادی در شالیزارهای برنج ایجاد می کند که خسارت زیاد این آفت مصرف بی رویه سموم شیمیایی علیه این آفت را به دنبال داشته است.
مشکل حاصله در اثر کاربرد بی رویه سموم مانند مقاومت حشرات به حشره کشها، طغیان مجدد آفتها، مرگ و میر حشرات مفید، اثرات سوء و زیانبار بروی محیط زیست وغیره بر کسی پوشیده نیست.
این آفت، در زمستان به صورت لارو کامل در داخل ساقه های خشک برنج یا علفهای هرز دارای ساقه تو خالی نظیر شال تسبیح، سوروف، ارداله، نی، پلهم، ارزن وحشی، مسک، بند واش و ... به سر می برد و اولین شفیره های حاصل از لاروهای زمستان در دهه اول اردیبهشت ماه در کنار سوراخی که توسط لارو ایجاد شده است، تشکیل می شود.
حشره کامل در بهار همزمان با رشد نشاهای برنج در خزانه بر روی برگ بوته های جوان تخم ریزی می کنند. لاروهای نسل اول که تازه از تخم بیرون آمده اند به مدت یک ساعت از پارانشیم برگ تغذیه کرده و سپس وارد غلاف برگ می شوند و با تغذیه از پارانشیم غلاف و بر جای گذاشتن فضولات موجب زردی و کمرنگ شدن آن می شوند که اصطلاحا آلودگی غلاف برگ گویند.
پس از این مرحله لاروها با ایجاد سوراخی وارد ساقه شده ضمن تغذیه از محتویات درون آن موجب زردی و خشکیدگی برگ میانی و جوانه مربوط به آن می شود که در اصطلاح به آن جوانه مرکزی خشک شده گویند. این مرحله از خسارت آفت معمولا 45-35 روز بعد از کاشت نشاء در مرحله رویشی (به ویژه پنجه زنی) بوده و گیاه به خوبی می تواند خسارت فوق را جبران کند.
لاروها با تغذیه از بافت ساقه کم کم رشد کرده و ساقه آلوده را ترک می دهند و سپس وارد ساقه های اطراف می شوند. لاروها پس از مدت 37-21 روز داخل ساقه برنج تغذیه نموده و به شفیره بدون پیله و قهوه ای رنگ تبدیل شده و هفت روز بعد پروانه های نسل دوم از آن خارج می شوند در صورتیکه حمله آفت در زمان خوشه کردن و گل دادن همراه باشد دانه در خوشه تشکیل نشده و خوشه خشک می شود که اصطلاحا خوشه های برنج سفید شده می نامند.
آلودگی در شروع تشکیل دانه باعث لاغری و شکنندگی دانه می شود این نوع خسارت (خوشه های برنج سفید شده) انواع متعددی دارد که پوکی کامل فقط یک نوع از آنهاست.
برداشت برنج از یک سوم انتهایی ساقه و شخم زمین بلافاصله بعد از برداشت، کاشت یکپارچه نشاها در هر منطقه به منظور محدود کردن رشد و نمو آفت، نصب تله نوری قبل از آماده سازی خزانه تا زمان برداشت به منظور آگاهی از حضور آفت، بررسی تغییرات جمعیتی آفت، زمان دقیق مبارزه شیمیایی همراه با مطالعات حالات رشدی آفت در مزرعه برای تکمیل اطلاعات لازم برای مبارزه شیمیایی از عمده ترین روشهای مبارزه زراعی با این آفت است.
جدا کردن برگهای حاوی دستجات تخم آفات و انهدام آنها، وجین پنجه های آلوده به ساقه خوار بعد از نشاکاری همزمان با وجین اول و دوم علفهای هرز مزرعه برنج، باقی نگذاشتن دسته های نشاء در زمین اصلی، عدم انتقال شلتوک و ساقه هایی از مناطق آلوده به مناطق سالم، انجام تناوب زراعی در مزرعه، کشت شبدر برسیم بعد از برداشت برنج، کاشت واریته مقاوم به کرم ساقه خوار، عدم آتش سوزی بقایای موجود در مزرعه از دیگر روشهاست.
در رابطه با دشمنان طبیعی این آفت قارچ beauveria bassiana و metarhizium anisopliae و گونه hirsutella بوده که از روی لاروهای ساقه برنج جدا شدند که این دو گونه اخیر برای اولین بار روی کرم ساقه خوار برنج و از ایران گزارش شده است.
همچنین دو گونه زنبور از خانواده ichneumonidae که پارازیت شفیره در نسل زمستانه آفت و یک نوع زنبورپلی فاژ به نام apanteles sp پارازیت لارو و سه گونه زنبور پارازیت تخم از خانواده trichogrammatidae همچنین یک نوع سوسک شکاری بنام andrallus spinidens که پوره های آن لارو پروانه ساقه خوار برنج را طعمه خود قرار می دهند را می توان نام برد که در بین این دشمنان طبیعی زنبور تریکوگراما کاربردی تر است.
زنبور تریکوگراما می تواند به طور طبیعی 60 درصد آفات را از بین ببرد.
زنبور تریکوگراما دشمن طبیعی آفت کرم ساقه خوار، کرم سبز برگخوار، مگس سفید و پروانه تک نقطه ای است اگر فرهنگ سمپاشی رایج نباشد زنبور تریکوگراما می تواند به طور طبیعی تا 60 درصد آفات را از بین ببرد.
همچنین به علت پایین بودن انبوهی جمعیت انتقالی لاروهای زمستان گذران و شب پره های مربوط به آن از حشره کشها در خزانه ها نباید استفاده کرد و به گفته کارشناسان در صورتی که محصول زودتر از تقویم معمولی منطقه کاشت شوند برای نسل اول و چنانچه دیرتر از معمول کاشت شوند برای نسل دوم یکبار سمپاشی توصیه می شود.
برای ارقام زودرس و میان رس چنانچه نیازی به کنترل شیمیایی علیه ساقه خوار باشد تا حداکثر پنجه زنی (45 روز بعد از پنجه زنی) به صورت گرانول پاشی و اگر بعد از آن مرحله باشد به صورت محلول پاشی با یک سم سیستمیک مانند دیمیکرون به مقدار 5/1 در هزار صورت گیرد برای ارقام زودرس و میان رس چنانچه به کنترل شیمیائی نیاز باشد حداکثر یکبار سمپاشی صورت می گیرد.
برای ارقام دیر رس کنترل شیمیایی علیه کرم ساقه خوار تا حداکثر پنجه زنی (60 روز) بعد از نشاکاری به صورت گرانول پاشی و بعد از آن به صورت محلول پاشی انجام گیرد.
از سموم گرانولی که می توان استفاده کرد گرانول ری جنت دو دهم درصد به میزان 20 کیلو در هکتار و گرانول دیازینون 10درصد به میزان 15 کیلو در هکتار و گرانول دیازینون پنج درصد به میزان 30 کیلو در هکتار و پادان چهار درصد به میزان 25 کیلو در هکتار می توان نام برد.
از سمومی که می توان برای محلول پاشی استفاده کرد سم فنیتروتیون به میزان 5/1 لیتر در هکتار و دیمیکرون به میزان 1.5 لیتر در هکتار و دیازینون به میزان 1.5 لیتر در هکتار است.
سمپاشی باید حداقل 20 روز قبل از برداشت متوقف شود چون گیاه حدود 20- 15 روز قبل از برداشت هیچ نوع موادی را جذب نمی کند همچنین زمینهایی که دارای کشت دوم برنج است مبارزه علیه نسل سوم ساقه خوار به دلیل عدم جذب توسط گیاه حداقل باید 12 روز بعد از نشاء کاری صورت گیرد.