محققان ایرانی به فناوری تکثیر انبوه گیاه قندی استویا دست یافتند

رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی از دستیابی محققان این پژوهشکده به فناوری تکثیر انبوه گیاه قندی استویا با استفاده از تکنیک کشت بافت دست یافتند. به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، مجتبی خیام نکویی روز سه شنبه در گفت و گو با خبرنگاران افزود: با دستیابی پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی به فناوری تکثیر انبوه گیاه قندی استویا از طریق کشت بافت، تحولی چشمگیر در کاربرد گسترده این قند گیاهی بویژه برای کاهش دیابت و همچنین افراد مبتلا به دیابت فراهم خواهد آمد.
به گفته خیام نکویی، دیابت یکی از بیماری های شایع جوامع بشری است که حدود ‪ ۲‬درصد از مردم جهان و ‪ ۶‬تا ‪ ۱۰‬درصد از مردم ایران به آن مبتلا هستند و با احتساب افراد در معرض خطر دیابت در کشور این درصد قابل توجه خواهد بود.
این مقام مسئول اظهار داشت: بیماران دیابتی و افراد در معرض خطر نقش عمد ه ای در کنترل بیماری خود دارند به طوری که تغذیه و رژیم مناسب یکی از شروط اساسی کنترل موفق بیماری است.
خیام نکویی تصریح کرد: به دلیل تمایل بالای مصرف محصولات قندی در کشورمان، ضروری است تولید محصولاتی با عدم قابلیت جذب و با قابلیت جذب کمتر قند مضر مورد توجه قرار گیرد.
رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با بیان آنکه امروزه استفاده از قند حاصل از گیاه استویا که قندی با منشا طبیعی است، افزود: استفاده از این قند در بسیاری از کشورها مورد اقبال جدی قرار گرفته است.
به گفته خیام نکویی، ماده شیرین کننده حاصل از گیاه استویا که به اسویوزاید معروف است، کالری زا نبوده و بدین ترتیب نمی تواند موجب افزایش میزان قند در افراد دیابتی و بالا رفتن فشار خون شود.
وی افزود: براین اساس به منظور تامین گیاهچه مورد نیاز جهت کشت انبوه گیاه استویا، محققان پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی موفق به دستیابی به پروتکل تولید انبوه و تکثیر این گیاه قندی از طریق تکنیک های کشت بافت شدند.
استویا با نام علمی ‪ Stevia rebaudiana Bertoni‬گیاهی از خانواده ‪ Astraceae‬بوده و دارای برگ های شیرینی است که منبع ماده ای با شیرینی ‪ ۲۵۰‬تا ‪ ۳۰۰‬برابر بیشتر از قند معمولی است.
خیام نکویی اظهار داشت: این گیاه از صدها سال پیش در آمریکای جنوبی برای شیرین کردن انواع نوشیدنی ها بکار می رفته و امروزه نیز به دلیل مزایای آن بیش از ‪ ۱۵۰‬میلیون نفر در جهان از قند این گیاه استفاده می کنند.
به گفته رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی، به دلیل مشکلات خاص این گیاه در رابطه با تکثیر، از تکنیک کشت بافت می توان سود برد که هدف اصلی این پروژه است و با اجرای این پروژه امکان تکثیر انبوه گیاه استویا و تامین گیاهچه جهت به زیر کشت بردن سطح وسیعی از کشور محقق شد.
وی افزود: در این پروژه سعی شده است تا با استفاده از تکنیک کشت بافت، گیاه استویا تکثیر یابد.
خیام نکویی تصریح کرد: این گیاه قوه نامیه بسیار پایینی دارد و در جهان این گیاه را یا در مناطق مستعد با قلمه و عمدتا با استفاده از کشت بافت تکثیر می کنند.
به گفته این مقام مسئول، با توجه به مزایای فراوان کشت بافت از جمله امکان تکثیر سریع، انبوه و خارج از فصل و نیز تولید گیاهچه های کاملا سالم و فاقد بیماری، تلاش کرده ایم تا گیاه استویا را با استفاده از کشت بافت و کاملا مناسب برای تولید تجاری، تکثیر کنیم.
خیام نکویی با بیان آنکه پروتکل بهینه سازی دارای ضریب تکثیر ‪ ۸‬در ماه بوده و این به معنی توان بالقوه تولید بیش از میلیون ها گیاهچه از تنها یک گیاه در سال است، افزود: محصول کار این پروژه تولید انبوه گیاهچه عاری از بیماری در گیاه استویا است و قیمت آن با توجه به میزان
تولید در هر واحد آزمایشگاه و نوع مواد مصرفی و مدیریت آن واحد متغیر است اما به دلیل چند ساله بودن این گیاه هزینه تولید گیاهچه کاملا اقتصادی است و فرآورده های حاصل از آن به لحاظ رژیمی بودن نیز مورد استقبال قرار خواهند گرفت.
وی بااشاره به مصرف روبه افزایش قند استویا در جهان، گفت: این قند در کشور پیشرفته ای
مانند ژاپن حدود ‪ ۴۰‬تا ‪ ۵۰‬درصد قند مصرفی مردم را تشکیل می دهد و با توجه به شرایط کشور ما هم از نظر کثرت بیماران دیابتی و هم از نظر افراد در معرض خطر و هم از لحاظ اقلیمی که مناطق بسیار مستعدی برای کشت و پرورش استویا وجود دارد، می توان در مرحله نخست با توسعه کشت مزرعه ای و گلخانه ای کاربرد این قند را برای افزایش سلامت جامعه در حوزه های مختلف غذایی گسترش داد و سپس نه تنها نیاز داخلی بلکه در زمینه صادرات محصولات با ارزش این گیاه که از قیمت بالایی نیز برخوردار هستند برنامه ریزی کرد.
گفتنی است هم اکنون یکی از مهمترین شرکت های صنایع غذایی در استان اصفهان محصولات رژیمی قندی حاصل از این گیاه را دردست تولید دارد.
رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی در ادامه گفت: برای نخستین بار در کشور، دانش فنی تولید انبوه نهال های سالم پایه های مالینگ - مرتون سیب به روش کشت بافت تهیه و به بخش خصوصی واگذار شد.
خیام نکویی با بیان آنکه یکی از آثار مهم استقلال و توسعه هر کشور، برخورداری از منابع تولید داخلی جهت قطع وابستگی به واردات از کشورهای دیگر است، افزود: تغییر سیستم های باغداری سنتی به پیشرفته بهترین روش برای افزایش تولید محصولات باغی است ضمن آنکه به دلیل محدود بودن منابع آب و خاک، به جای افزایش سطح زیرکشت، میزان تولید در واحد سطح افزایش می یابد.
وی، بکارگیری پایه های رویشی کوتاه کننده را یکی از نهاده های بسیار مهم برای افزایش تولید در واحد سطح و بهره وری بیشتر از آب مصرفی در باغ ها دانست و اظهار داشت: این پایه ها از طریق افزایش تراکم درخت در واحد سطح، مقاومت در برابر بیماری ها و امکان رشد در خاک های نامناسب موجب افزایش عملکرد می شوند.
به گفته خیام نکویی، پایه های کوتاه کننده ، رشد اندام های هوایی درخت را کنترل کرده و بخش اعظم ترکیبات و انرژی گیاه را صرف تولید میوه می کنند.
رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی با بیان آنکه انتخاب پایه و شرایط محیطی مناسب رشد، باعث صرفه جویی در هزینه و انرژی کارگر می شود، افزود:
هرس کردن، زمان میوه دهی و همچنین برداشت میوه درختان بلند پر هزینه تر و طولانی تر از درختان کوتاه است.
خیام نکویی سپس سطح زیر کشت باغ های سیب کشور را بیش از ‪ ۲۰۰‬هزار هکتار اعلام کرد و گفت: براساس برآورد کارشناسی، در طول سال های آینده جهت بازسازی باغ های فرسوده و قدیمی و احداث باغ های جدید سالیانه بیش از ‪ ۶۰۰‬هزار اصله نهال مورد نیاز است.
وی تصریح کرد: پایه های کوتاه کننده مالینگ - مرتون سیب عموما از کشورهای خارجی تهیه شده و به روش های سنتی در داخل کشور در نهالستان ها از طریق خوابانیدن کپه ای یا شیاری و قلمه زدن تکثیر می شوند که متاسفانه به دلیل قدمت و استفاده طولانی، این پایه ها به بیماری های باکتریایی آلوده بوده و موجبات آلودگی باغات را فراهم می آورند که این امر باعث وارد آوردن ضایعات اجتماعی و اقتصادی به باغداران و تولیدکنندگان می شود.
خیام نکویی با بیان آنکه روش های سنتی قادر به تامین نیاز روزافزون داخلی نیست، افزود:
کشت بافت یکی از کاربردهای گسترده بیوتکنولوژی کشاورزی است که از نظر زمان و فضای مورد نیاز برتری اقتصادی دارد و انتقال بی خطر و قرنطینه ژرم پلاسم را در داخل کشور و بین کشورهای دیگر تسهیل می کند.
وی تصریح کرد: زمانی که روش های سنتی قادر به تامین تقاضا برای تکثیر مواد گیاهی نیست، این روش می تواند میلیون ها گیاه عاری از بیماری را با عملکرد بالا و به صورت یکنواخت تولید کند.
رییس پژوهشکده بیوتکنولوژی افزود: با تولید انبوه پایه های سیب مورد احتیاج باغداران از طریق کشت بافت، می توان میزان واردات این پایه ها را کاهش داد ضمن آنکه گیاهان حاصل از کشت بافت به دلیل عاری بودن از بیماری، دارا بودن اندازه مناسب، امکان تکثیر در تمام فصول سال و توانایی تولید انبوه می توانند در جایگزینی باغ های قدیمی و ایجاد باغ های جدید نقش مهمی ایفا کنند.
به گفته خیام نکویی، در این راستا پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی به تولید دانش فنی تکثیر به روش کشت بافت برای تولید انبوه پایه های رویشی کوتاه کننده سیب مالینگ-مرتون ‪ ۱۱۱‬جهت احداث باغ های مکانیزه و پرمحصول با تولید اقتصادی اقدام کرد که در سال ‪ ۱۳۸۶‬نیز به عنوان یک اختراع توسط مقامات ذی صلاح ثبت شد.
به گفته وی، هم اکنون قرارداد انتقال دانش فنی تکثیر انبوه این پایه ها از طریق کشت بافت با دو شرکت خصوصی کشت بافت پیشتاز و زیست فن آوری گیاهی منعقد شده است که انتظار می رود با همت شرکت های مذکور و مشارکت سایر بخش های خصوصی به همراه نظارت کامل پژوهشکده بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، بتوان به اهداف کشور در بازسازی
باغ های قدیمی و احداث باغ های جدید به جهت کم کردن فاصله عملکرد سیب کشور از ‪ ۱۶‬تن در هکتار (وضعیت کنونی) به ‪ ۸۴‬تن در هکتار(وضعیت ایده آل) که برای برخی از کشورهای پیشرو در زمینه کشت سیب گزارش شده است، دست یافت اقتصام ** ‪۱۵۵۸ ** ۹۱۳۴‬
/ 0 نظر / 21 بازدید